حمل بار از مغولستان به ازبکستان

مغولستان و ازبکستان، دو کشور محصور در خشکی با پیوندهای تاریخی مشترک در جاده ابریشم باستانی، در سال‌های اخیر شاهد رشد تجارت دوجانبه بوده‌اند. صادرات مغولستان به ازبکستان عمدتاً شامل تجهیزات معدنی، کشمیر، محصولات دامی و کنسانتره‌های معدنی است. نبود مرز مستقیم میان دو کشور به این معناست که تمام بارها باید از کشورهای ثالث، عمدتاً چین، قزاقستان و قرقیزستان، ترانزیت شوند و از این رو انتخاب مسیر و هماهنگی گمرکی عوامل تعیین‌کننده موفقیت هستند.

حمل ریلی مطمئن‌ترین و پرظرفیت‌ترین گزینه برای تجارت مغولستان با ازبکستان است. بار از اولان‌باتور حرکت می‌کند و به سمت جنوب تا گذرگاه مرزی ارلیان/ارن‌هوت در چین می‌رود. از آنجا وارد شبکه ریلی چین می‌شود، از هاب‌های اصلی مانند جینینگ، لانژو و اورومچی می‌گذرد و از گذرگاه آلاتاو (دوستیک/آلاشانکو) وارد قزاقستان می‌شود. سپس کانتینرها از خاک قزاقستان و از گذرگاه‌های مرزی ساریاغاش یا کلس به ازبکستان می‌رسند. کل زمان حمل بین 15 تا 20 روز است و به همین دلیل حمل ریلی گزینه‌ای رقابتی برای کالاهای فله و تجهیزات سنگین است.

حمل جاده‌ای جایگزینی سریع‌تر اما از نظر لجستیکی پیچیده‌تر است و زمان حمل آن 10 تا 14 روز است. کامیون‌ها از اولان‌باتور به سمت غرب مغولستان تا مرز چین می‌روند و سپس از منطقه سین‌کیانگ چین می‌گذرند. از سین‌کیانگ، کامیون‌ها از گردنه‌های کوهستانی تورگارت یا ایرکشتام، که هر دو در ارتفاع بیش از 3,000 متر قرار دارند، وارد قرقیزستان می‌شوند. مرحله نهایی از قرقیزستان می‌گذرد و از گذرگاه‌های مرزی دوستلیک/گلستان یا اوچ‌قورغان وارد ازبکستان می‌شود. حمل جاده‌ای به‌ویژه برای محصولات دامی فاسدشدنی و محموله‌های فوری نساجی مناسب است.

کریدور ریلی مغولستان–چین، جزء کلیدی کریدور اقتصادی چین–مغولستان–روسیه، اتصال صادرات مغولستان را به‌طور چشمگیری بهبود داده است. مسیر ریلی چین از زیرساخت خوب و عرض استاندارد ریل بهره می‌برد، اما تغییر عرض ریل در مرز چین–قزاقستان (از استاندارد به عریض روسی) نیازمند جابه‌جایی کانتینر است. بسیاری از شرکت‌های لجستیکی خدمات حمل سراسری ارائه می‌دهند که این جابه‌جایی را، از جمله ترخیص گمرکی در چند نقطه مرزی، به‌صورت روان مدیریت می‌کند.

کشمیر و دیگر محصولات دامی باارزش از استپ‌های پهناور مغولستان به‌طور فزاینده‌ای در بازارهای نساجی و مد ازبکستان تقاضا دارند. این کالاها به جابه‌جایی دقیق و محیط با دمای کنترل‌شده نیاز دارند، به‌ویژه در تابستان‌های گرم آسیای مرکزی. شرکت‌های تخصصی لجستیک، راهکارهای حمل با کامیون یخچال‌دار و انبارداری تحت نظارت را در کریدور جاده‌ای ارائه می‌دهند. در مقابل، تجهیزات معدنی به ظرفیت جابه‌جایی بارهای سنگین و مجوز بار ترافیکی نیاز دارند و بهتر است با واگن‌های تخت و روباز شبکه ریلی حمل شوند.

پیش‌بینی می‌شود حجم تجارت میان مغولستان و ازبکستان با تعمیق مشارکت دو کشور در چارچوب‌های منطقه‌ای مانند سازمان همکاری شانگهای (SCO) و سازمان همکاری اقتصادی (ECO) افزایش یابد. هماهنگی بهتر گمرکی و سامانه‌های دیجیتال اسناد در گذرگاه‌های مرزی اصلی، تأخیرهای ترانزیتی را کاهش می‌دهد. برای برنامه‌ریزان لجستیک، کریدور مغولستان–ازبکستان یک مسیر تجاری کلاسیک آسیای مرکزی است: پر از فرصت، اما نیازمند آماده‌سازی دقیق و شرکای محلی مطمئن.